yelinTable 'lightmil_pelin.issues' doesn't exist Işık Binyılı | Sayı No:
   
Bağlantılar:
Bircan Ünver - Dün-Bugün (Özgeçmiş)
RESİM ve YARATICILIK - Soruşturma - 1nci Bölüm

Sanatın Labirentlerinde

*RESİM ve YARATICILIK - 2nci Bölüm*

Bircan ÜNVER

"Özgürlük insanın kaygılarından, özellikle gelecek için duyulan kaygılarından, yaratıcılık ise hiçlikten kaynaklanır. Hiçlik ise sonsuz özgürlükten.
...Gelecek kaygısına karşı çıkmak için, özgürlük seçeneğini ve gücünü kullanırsın." -
Murat Morova

E-Kitap - Soruşturma
(Ekim 1989 - Ocak 1990)

Murat MOROVA:
ACI ve KAYGI


Kitapların yakıldığı, filmlerin sansür edildiği, çiplak resimlerin ?müstehcen? sayıldığı bir ülkede özgürce-çağına, topluma ve kendine tanık bir sanat eyleminden bahsetmek şüphesiz zor. James Joyce?un dedigi gibi, ?soyunun, yaratılmamış vicdanını ruhunun örsünde döven? sanatçı, elbette yaratma cesaretiyle, üretimine devam etmekten başka bir ahlak düşünemez.

Usdışı kaynakların bireysel biçimlenişi, sanatta ifadesini bulur. Sanatçı, kendi nihilist, yabancılaşmış yaşantısından doğan çelişkileri yaşıyor. Bu yaşantıda ?acı ve kaygı? iki ana unsur.

Acının ve kaygının varlığı, var olan bir yapının aksadığını gösterir ve üzerine gidildiği zaman yeni bir yapılanmanın ve yaşamın yaratılmasına giden yolun başlangıcıdır.

Acının ve kötünün varlığı, süregidene düşürülen bir şüphe, bir tehdittir.

Yaratıcılık, Hiçlikten Kaynaklanır...

İnsan, yaratıcı süreç içinde kendisinin bilincine vararak benliğini bilinçle kaybedip, tekrar bulur. Yani benliğin hiçlik noktalarına sürüklenmesi...

Özgürlük insanın kaygılarından, özellikle gelecek için duyulan kaygılarından, yaratıcılık ise hiçlikten kaynaklanır. Hiçlik ise sonsuz özgürlükten.

Gelecek kaygısına karşı çıkmak için, özgürlük seçeneğini ve gücünü kullanırsın. Gerçekte yaratıcılığı açıklamak zor. İnsanın kendi içindeki bir giz bu. Bu yüzden ben yalnızca kendi iç-güçlerime ve duygulanımlarıma güveniyorum. Kendime ait tinselliği sorguluyorum.

Kendi tarihimi kendim yazıp, buna sahip çıkmak istiyorum. Kendi mitolojime sadik kalmalıyım. Ama ne yazik ki, çifte standartta yaşamlar, bireysel ve buna bağlı toplumsal faşizm, egemen ideolojiler, özgür düşünceyi ve yaratma edimini sınırlayabilmek için çeşitli yaptırımlar uyguluyor.

Kavramları yeniden sorgulayış, hayatın ve insanın özü üstünde teori ve pratikte üretken, başkaldıran olacağına inandığım genç ve gizli güce, her zamankinden daha çok ihtiyaç var.

Yıkma ve Yeniden Yapma...

Bir yaratma cesareti, yıkma ve yeniden yapma, devrimlere dayanan bir gelişim sürecidir. Bu noktada kuralcı, baskıcı bir yapılaşma çizen Türk toplumsal yapısında, sanatın yeri ve bu şartlarda oluşan sanatın, Batı sanatı içindeki yeri tartışılır ve yaratıcılık düzeyi değerlendirilir.

Ben, ?yeninin geleneğine? bağlıyım. Bu yolda yürüyen, duygulanımları kolektifleştirmeden kendi gizil güçleri doğrultusunda geliştiren tüm yaratıcıların mirasına saygılı, yeni bir güven ve cesaretin farkındalığına katkılı olmak istiyorum.

21.ci yüzyıla girerken teknolojik ilerlemeler, yaratıcılığı hangi olçütlerde zorlar, geliştirir, geriletir, çok ilgileniyorum.

İnsanin özü ve bu özü yeniden sorgulayış, arayış, acı ve kaygısı bence hep aynı. \"Gördüklerimizin\" dünyayı \"gördürülmüşlüğümüz\" olduğu gerçeği hep aynı.

* * * * *

Rafet EKİZ:
?ÖZGÜRLÜK, ÖLÜME DİRENMEKTİR...?


? Yaratıcılık özelliklerini içeren resimleri nasıl nitelersiniz? Ayrıca, bir tanımını yapmak mümkün mü?

? Yaratıcılığı niteleme özgünlük - evrensellik - çağdaşlık -ulusallık - gelenek - içerikli biçim - kozmik yapılanma - ontolojik - birey - toplum - yaşam - ölüm - ekonomi - yaratma - öykünme -imge - özgürlük vs...

Kendisini özgünlükle imgelemiş tüm yaratılar; evrenselliğin karşıtı değil, onun gerçekleşmesinde kültür hareketleri ile gelişen, olgunlaşan, olumsuza direnebilen, anaç gözesi (kaynağı) ulusallığın değerlerini kavrayabilen, algılayabilen ve gerçek yaratmanın tüm öykülenmelerin, \"çağdaş öykünme - yöreselliğe öykünme...\" dışında önce evrensel ve ontolojik nitelikleri olumlayabilen özellikler içerdiğini, ulusal olandan çağdaş ve evrensel kültür imgesine kendisini taşıyıp katkıda bulunabilenlerdir.

?Yetenek hangi aşamalardan sonra yaratıcılık ssınırlarını zorlar?

? Yetenek çok bilinçli sanat eğitimi sonrası yaratıcılık sınırlarını zorlar. Yetenek - yaratma diyalektik bütünselliğinde el ve beyin diyaloğunun araştırıcı - içerikli biçimlere, yeni bir anlatım diline varabilmesi; düşünce özgürlüğü ve bu özgürlüğü yukarıda tanımladığım düşünce bütünlüğü ile tüm kültür verilerinden besleyebilecek yetkin, kültürel donanıma sahip olma...

?Yaratıcılık aynı zamanda hangi oranda dahiliği içinde taşır?

? Sorunuz, içinde göreceliği fazlasıyla taşıyan bir soru. Teknoloji devrimi iki şeyi öldürmüştür; Birisi Tanrı, diğeri dâhilik..

? Plastik sanatlarda 1988-1989 sergi dönemi içerisinde, genç sanatçılarda ve özellikle resim alanındaki sergilemelerin toplamda, genel olarak yaratıcılık düzeyini nasıl değerlendiriyorsunuz?

? Araştırıcı kişilikleri, kültürel yapıları ve insani yürekleri ile çağa açılan her olguya toplumun daha iyiye-barışa-özgürlüğe gerçek yarınınn hazırlanmasındaki gelişmenin ve değişimin gücüne bilgece inanarak yapıt veren ressamı, şairi, sinemacısı, heykelcisi, tiyatrocusu, yazarı ve karikatüristi ile yaratıcılık düzeyini; öznel ve genel temel sorunlarına rağmen, genelde seviyeli, seçkin ve dürüst buluyorum!

? Bu anlamda bir çeşitlilik, düzey ve hiyerarşi uluslararası ölçeklerde gelişmiş midir?

? Pozitif seçmece beğeni, önyargısız yaklaşımlar çeşitliliği ve düzeyin olduğunu görebilirler. Ne yazık ki uluslararası sanat ve kültür hareketi içinde gençlerle ilgili geniş kapsamlı ilişkiler oluşturulamadığından yanıltıcı bilgi vermek istemiyorum.

\"Özgürlük, ölüme direnmektir\".

?Serginizin gerek geçtiğimiz dönem açılan sergilerle kıyasladığımda, gerekse kendi oluşumu içerisinde yaratıcılık adına eklenen değerleri niteleyebilir misiniz?

? Ölüm imge dünyasına yabancılaşmadır; yaşamak, bilmek, yaratmak. \"Özgürlük, ölüme direnmektir\". Ölüm yaşamın ucundaki gerçek olarak varsa da, yaratmak ölümsüzlükteki sonsuz olan evrensel gerçektir. Orada; Alacahöyük?teki bir Hititli, Mercedes düşü kurmazdı, ya da Aztekli arkadaşlar yüzyıllar öncesinden yağmur damlalarını gökkuşaklarından toplayıp yıldızlar ve evren üşümesin diye, kış düşü kuran bahar çiçeklerini yeraltından Kapadokya?ya yollard. Peri kızları altın sarısı saçları ile Yunus?un sözlerinden dökülen insanlar yıldız yıldız peri bacalarını bağlardı. ?Sonra bir çiçek kuş olacak. Çok kanatlı bir Alaska kelebeği bir de Toroslar?dan ozanca yaklaşarak, ozon tabakasına Borges, Veysel hüzne gülümseyecek... ? (Resmimin açılımları 1989 - Rafel Ekiz)

Yalınlaşma, net ve özgün bir resim dili, soyutun ve nesnelliğin gitgelleri içinde, ilklerle sonların, var olanın nesnelliğinden ouun gerçek zamansız, mekansız olabilirliğinin etik olandan, estetik olana, ulusaldan evrensel olana imge zenginlikleri ile geçmişin - şimdisine, yarınlardaki düne sonsuz ve bilinmeyen geleceğe açılımları çizilen, biçimlenen oluşumlar...

? Teknolojinin gelişimi, hangi oranda yaratıcılığa yansıyor?

? Kendini evetleyen - reddeden ve her iki anlamı da içeriğinde taşıyarak yaşayan, çok dinamik bir olgu, teknoloji ve yaratım bütünlüğü. Teknolojinin genelde insan ve onun doğası ile bireyselleşip yabancılaştırması. Üretici ve tüketici güçlerin arz-taleple, ekonomik ilişkilerin tümü, o kadar çok yönlü ki...

? Sanat tarihi içerisinde, özellikle 20. yy?in ikinci yarısında bir gerilemenin söz konusu olduğunu düşünüyor musunuz? Bir gerileme söz konusu ise teknolojinin bunca hızına ve gittikçe karmaşık boyutlar kazanan çeşitli yaşamların sanat - kültür etkinliklerinin dünya projektöründe aynı zamanda izleniyor olmasına rağmen aynı hızla sanat üretimlerinde yaratıcılık adına ortaya çıkmıyor olmasını nelere bağlıyorsunuz? Yine bu anlamda bir gerilemenin olmadığını düşünüyorsanız, örnekleyerek açıklayabilir misiniz?

? Hayır! Yaşamın anlam olarak güzel, kavramsal olarak imge; insanlık tarihinin özgür yaratımıyla insanlığın bilincine belki de insan ve doğasının dış dünyayla uyumsuz olmasındaki karşıtların birliğine belki çok şey ve belki de -üç harfli bir tılsım HİÇ!

(Gösteri, Ekim 1989 - Ocak 1990)

(c)Bircan ÜNVER, Sanatın Labirentlerinde... E-Kitap. Işık Binyılı - http://isikbinyili.org

© Ağustos 2008, IşıkBinyılı

© IŞIK BİNYILI e-dergisi; The Light Millennium bunyesinde kamu yararına ve kamu tarafından desteklenen yayıncılık ilkesiyle, 17 Temmuz 2001 tarihinde, Bircan Unver tarafindan, New York'ta kurulmuştur. Vergiden muafiyet statusune (501, (c) (3) ise 17 Temmuz 2001 tarihinden gecerli olmak uzere hak kazanmıştır. Bu sitenin içeriği kurucularinin izni olmaksızın kopyalanamaz. Sitenin tum icerigi "The Light Millennium"a aittir. Uluslarası telif hakları kanunlarıyla korunmaktadır ve her hakkı saklıdır."
Genel Yayin Yonetmeni: Bircan Unver
The Light Millennium'un Ingilizce sitesinin cizgisinde; Tasarlayan ve Geliştiren Bali & Bali Works

Bali & Bali Works